Saturday, December 13, 2014

Ida

Είναι ελάχιστες οι φορές που έκατσα και έγραψα ένα post για κάποια ταινία που είδα. Και αν υπάρχει κανένα τέτοιο post στο blog μου, περισσότερο το έκανα για λόγους πλάκας και χαβαλέ παρα επειδή εντυπωσιάστηκα. Παρόλα αυτά, η ταινία "Ida" του Paweł Pawlikowski αποτελεί εξαίρεση. Ίσως να είναι και η μοναδική ταινία που είδα 4 φορές σερί μέσα σε 4 βδομάδες.
Γιατί? Για πολλούς λόγους. Κάθε καρέ της ταινίας αυτής είναι και μια φωτογραφία. Αν και είναι ασπρόμαυρη ταινία, είναι πολύ περισσότεροι οι γκρίζοι τόνοι από ότι είναι οι άσπροι ή οι μαύροι. Είναι αυτή η γκρίζα απόχρωση τις Kodak, το λεγόμενο 18% το οποίο τραβάει την προσοχή μου κάθε φορά που βλέπω την ταινία. Η ταινία μιλάει περισσότερο με τις εικόνες της παρα με τους διαλόγους. Αυτό από μόνο του είναι κάτι που συνήθως με κάνει να μην θέλω να δω ταινίες, παρόλα αυτά σε αυτή την ταινία έχει μια απίστευτη δύναμη που κρατάει το βλέμμα μου καρφωμένο στην οθόνη. Μετά υπάρχουν και πολλές αντιθέσεις σε αυτή την ταινία οι οποίες αλληλο-συμπληρώνονται αντί να συγκρούονται (αν και οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες). Η αθωότητα της 17χρόνης καλόγριας και η ξέσσαλη ζωή της κομουνίστριας θείας της με το ύποπτο παρελθόν. Η αθεΐα του κομμουνιστικού καθεστώτος και η βαθιά θρησκευόμενη Πολωνική ύπαιθρος. Η αναπαράσταση της κομμουνιστικής Πολωνίας είναι εκπληκτική και άκρως πειστική. Το καλοκαίρι πέρασα ένα πρωινό στα βιβλιοπωλεία του Poznan κοιτάζοντας φωτογραφικά λευκώματα από την Πολωνία της δεκαετίας του 60 και η ταινία τα αναπαράγει πειστικά. Στην ταινία δεν υπάρχει μουσική υπόκρουση, πέρα από την μουσική που οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές ακούν. Μόνη εξαίρεση η τελική σκηνή της επιστροφής. Δεν υπάρχει τίποτα περιττό σε αυτή την ταινία, όπως και η εποχή που αναπαράγει σου προσφέρει μόνο τα απαραίτητα. Πολλές φορές, η ταινία σε προκαλεί να βγάλεις κάποια συμπεράσματα, μόνο και μόνο για να τα ανατρέψει μέσα στα επόμενα 2 λεπτά.
Κάθε φορά που βλέπω την ταινία, μου γεννιέται μέσα μου μια έντονη επιθυμία να πάρω τις φωτογραφικές μηχανές μου και να βγω στην Πολωνική ύπαιθρο να την καταγράψω. Οι πετροστρωτοι δρόμοι στα χωριά, τα αγροκτήματα και οι εκκλησίες, οι κεντρικές πλατιές και οι μεγάλες κτιριακές κατασκευές, κληροδοτήματα της σοσιαλιστικής εποχής, ξυπνούν αναμνήσεις από τα ταξίδια μου στα περίχωρα και τα χωριουδάκια της Πολωνίας.
Μέσα στο αμάξι, η Wanda ρωτάει την νεαρή Αννά (Ida) αν έχει γευτεί τον σαρκικό έρωτα. Αυτή απαντάει πως όχι και η Wanda την ξαναρωτάει. Τότε τι θα θυσιαστείς με τους όρκους που θα πάρεις? Αυτό για μένα είναι το κομβικό σημείο στην ταινία. Η Αννά προσπαθεί να μάθει πως θα ήταν η ζωή της ως Ida, και μόλις αρχίζει να το υποψιάζεται, υιοθετεί την προσωπικότητα της Wanda μόνο και μόνο για να την θυσιάσει αργότερα. Στο τέλος της ταινίας, βλέπω την θυσία της Ida και την φυγή της πρωταγωνίστριας πίσω στο μόνο μέρος που μπορεί να είναι Αννά.
Ο κρύος Πολωνικός χειμώνας, τα φωτογραφικά κάδρα με τις υπέροχες συνθέσεις τους, η γεμάτη μυστήριο και αφέλεια νεαρή Ida, είναι όλα αυτά που με έκαναν να δω αυτή την ταινία ξανά και ξανά. Πολλές φορές έβλεπα την ανάσα μου επίσης παγωμένη όπως και των πρωταγωνιστών.

No comments: